Dominique Meeùs
Dernière modification le   
retour à la table des matièresà l’indexà la page élections

3.1. Être candidat — Kandidaat zijn

Men moet het onderscheid maken tussen voorwaarden om zich kandidaat te mogen stellen voor de gemeenteraad (of de districtsraad) of de provincieraad (verkiesbaarheidsvoorwaarden — hieronder) en voorwaarden om deel uitmaken van de raad. Il faut distinguer les conditions pour pouvoir se porter candidat à l’élection du conseil communal ou provincial (conditions d’éligibilité — ci-dessous) des conditions pour siéger au conseil.

Région wallonne Région de Bruxelles-Capitale
Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Vlaams Gewest
Provinces Communes Gemeenten en districten Provincies
Être Belge et électeur (art. L4142‑1, § 1er). Être électeur comme Belge ou comme ressortissant d’un État membre de l’Union européenne (pas comme ressortissant d’un État hors Union européenne). (Art. L4142‑1, § 1er.) Kiezer zijn als Belg of als onderdaan van een lidstaat van de Europese Unie (niet als onderdaan van een staat buiten de Europese Unie). (art. 65.) Être électeur comme Belge ou comme ressortissant d’un État membre de l’Union européenne (pas comme ressortissant d’un État hors Union européenne). (art. 65.) Kiezer zijn volgens art. 8 (als Belg) of art. 11 (Europese Unie) en het blijven tot op de dag van de verkiezing (art. 58) [Codex, De verkiesbaarheidsvoorwaarden]. Kiezer zijn volgens art. 8 (als Belg) en het blijven tot op de dag van de verkiezing (art. 59).
Être inscrit aux registres de population d’une commune de la Province (ibid., alinéa 2). Ce ne doit pas être dans le district même où l’on se présente 1. En ceci, la condition d’inscription aux registres de population doit être réalisée au plus tard le 1er août de l’année de l’élection. La condition de nationalité au plus tard le jour du dépôt des listes. Ingeschreven zijn in het bevolkingsregister van de gemeente ten laatste op de dag van het vaststellen van de kiezerslijst, met name op 1 augustus. (FAQ.) Être inscrit au registre de la population de la commune au plus tard à la date de l’établissement de la liste des électeurs, à savoir le 1er août. (FAQ.) Art. 57. Uiterlijk op de dag van de verkiezing moet aan de verkiesbaarheidsvoorwaarden voldaan zijn. Klinkt vreemd: hoe kan de voorzitter van het hoofdbureau op toekomstige voorwaarden de kandidaat al dan niet aanvaarden? Ingeschreven zijn in het bevolkingsregister van een gemeente van de provincie (Art. 59, lid 1) [Codex, De verkiesbaarheidsvoorwaarden, inwerkingtreding op 24-8-2017].
Ne pas être exclu ou suspendu ou privé du droit d’éligibilité (art. L4142‑1, § 2, 1o et 2o ; voyez aussi 4o et suivants et le § 3). Ne pas être exclu ou suspendu ou privé du droit d’éligibilité en Belgique ou dans son État d’origine (Art. L4142‑1, § 2, 1o, 2o et 3o ; voyez aussi 4o et suivants et le § 3).
  • Zich niet in een geval van schorsing of uitsluiting bevinden, in België of in het lidstaat van herkomst.
  • Niet veroordeeld zijn geweest, zelfs met uitstel, wegens bepaalde misdrijven gepleegd tijdens de uitoefening van een gemeenteambt.
  • Niet veroordeeld zijn geweest voor racisme, xenofobie of negationisme (noch bestuurder zijn geweest van een vereniging daarvoor veroordeeld).
(Art. 65.)
  • Ne pas être exclu ou suspendu ou privé du droit d’éligibilité en Belgique ou dans son État d’origine.
  • Ne pas avoir été condamné, même avec sursis, pour certaines infractions commises dans l’exercice de fonctions communales.
  • Ne pas avoir été condamné pour racisme, xénophobie ou négationnisme (ni avoir été administrateur d’une association condamnée pour cela).
(Art. 65.)
Zich niet in een geval van schorsing of uitsluiting bevinden. Niet veroordeeld zijn, zelfs met uitstel, wegens bepaalde misdrijven gepleegd tijdens de uitoefening van een gemeenteambt (art. 58). Niet in het lidstaat van herkomst ontheven of geschorst zijn van het recht om gekozen te worden (art. 58, lid 2, 1o). Zich niet in een geval van schorsing of uitsluiting bevinden. Niet veroordeeld zijn, zelfs met uitstel, wegens bepaalde misdrijven gepleegd tijdens de uitoefening van een gemeenteambt (art. 59).
Attention, pour vérifier le point ci-dessus dans le cas des non-Belges, le président du bureau de circonscription pourrait demander un certificat de l’État d’origine (art. L4142‑13, § 2). Il sera alors trop tard pour le demander ; il faut donc le prévoir d’office et à temps (cela peut prendre des mois). Pas op : om in het geval van niet Belgen de eerste punt hierboven te controleren mag de voorzitter van het hoofdbureau een attest vragen van het land van herkomst (art. 23, § 4, laatste lid). Het is dan te laat om dit te bekomen. Men moet dit dus lang op voorhand (het kan maanden duren) systematisch afvragen. Attention, pour vérifier le premier point ci-dessus dans le cas des non-Belges, le président du bureau de circonscription pourrait demander un certificat de l’État d’origine (art. 23, § 4, dernier alinéa). Il sera alors trop tard pour le demander ; il faut donc le prévoir d’office et à temps (cela peut prendre des mois). Pas op : om te controleren wat hierboven staat, mag de voorzitter van het hoofdbureau een attest vragen van het land van herkomst (art. 73, laatste lid). Het is dan te laat om dit te bekomen. Men moet dit dus lang op voorhand (het kan maanden duren) systematisch afvragen.
Een roepnaam (ander voornaam dan de eerste) veronderstelt soms een akte van bekendheid dat ook tijd kan vergen.
Bepalingen vermelden (in alle talen) van Gemeentekieswet art. 23 over ambt in een andere lidstaat.
Les fonctionnaires de police ne sont pas éligibles (art. L4142‑1, § 3).
Les parlementaires, ministres (et commissaires européens) ne sont pas éligibles (art. L4142‑1, § 4).
Attention au choix des candidats. On peut être candidat et même élu, mais ne pouvoir siéger en raison de diverses incompatibilités. Pas op bij de keuze van kandidaten. Men mag kandidaat zijn en zelfs verkozen, maar toch niet mogen zetelen wegens verschillende onverenigbaarheden.
Un candidat ne peut figurer sur plus d’une liste dans la même élection (art. L4142-6, 1er alinéa). (Le conseil provincial et le conseil communal, ce sont deux élections différentes. On peut donc être candidat dans les deux.) Un candidat ne peut figurer sur plus d’une liste dans la commune (art. 27). Een kandidaat mag niet voorkomen op meer dan één lijst voor dezelfde verkiezing (art. 80). Een kandidaat mag niet voorkomen op meer dan één lijst voor dezelfde verkiezing (art. 80 door art. 84, 12o).
Le candidat dans un district ne doit pas habiter le district lui-même. Il ne peut pour autant pas être candidat dans plusieurs districts (art. L4142-6, alinéa 2).
Notes
1.
Les mots « en leur sein » dans la définition du concept de circonscription dans la version originale de l’article (art. L4112-2, § 1er), à la lettre, imposaient de résider dans le district. Ce n’était pas l’intention du législateur qui n’a pas introduit cette restriction en L4142-1, alinéa 2. Personne n’a aperçu la difficulté en 2006 (ou, du moins, personne ne l’a soulevée). Par contre, l’administration en a tenu compte dans les explications sur son site début 2012. J’ai alors alerté les principaux partis et, suite à mon intervention, ces mots ont été supprimés par décret du 18-7-2012.
Dominique Meeùs. Date: 2012 à 2017